تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1793

آوار برداری در انواع مختلف ساختمان ها به هنگام وقوع زلزله و پیشنهاد ساخت سازه های پیچ و مهره ای و اهمیت آن برای مدیریت بحران

کشور ایران یکی از ده کشور حادثه خیز دنیا به شمار می رود .هر ساله بلایای طبیعی همانند زلزله، سیل، طوفان و آتش سوزی قسمتهای مختلفی از جهان را گرفتار می کند. وقوع بلایای طبیعی، نظیر سیل و زلزله، توفان و گردباد و... اکثراً تأثیرات مخرّبی بر سكونتگاههای انسانی باقی می گذارد و تلفات سنگینی بر ساكنان آنها وارد می سازد و باعث مرگ و میر، رنج و اندوه بیش از حد انسان و صدمات مادی بسیار زیاد می شود.  بلایای طبیعی علاوه بر آسیبهای مستقیم جانی و مالی، با برجای گذاشتن مقادیر بسیار زیادی از آوار در محلهای حادثه دیده باعث آلودگی محیط زیست و در برخی موارد سد شدن جریان حداقلی  زندگی در مکانهای حادثه دیده می شوند. به مرور که جمعیت جوامع انسانی افزایش می یابد و ساخت و سازها و محدوه های شهری افزایش پیدا میکنند ، میزان خسارات احتمالی به نسبت پیشرفت در یافتن راه های دفاع و مقابله با پدیده های طبیعی مقایسه می شود. و گاهاً این توسعه ها به شکلی پیش رفته که شهر ها روی مسیر های اصلی گسل ها ساخته شده است. پدیده های طبیعی حد و مرز نمی شناسند و درمقیاس گسترده عمل میکنند و چه بسا اگر وقوع برخی از آنها مانند زلزله در نقاطی دور از شهر اتفاق بیفتد ، اثرات آن بر روی شهر خسارات زیادی را به بار آورد. زلزله ایجاد کننده امواج لرزه ای بوده و باعث جابجائی زمین در طول گسلها می گردد. این امواج لرزه ای عامل ویرانی ساختمانها و پلها در منطقه ای محدود و آسیب رسیدن به ساختمانها و سایر سازه های دورتر می باشند. آسیبهای جانبی ناشی از آتش سوزی، انفجار و آبگرفتگی های محدود ناشی از شکستگی لوله های آب میتواند افزایش دهنده مقادیر نخاله  بوجود آمده باشد. آوار زلزله شامل مصالح ساختمانی، وسایل شخصی افراد و رسوبات ناشی از لغزش زمین می باشد. حال به هنگام وقوع زلزله، ساختمانهای مختلف،  انواع مختلفی از آوار را به وجود می آورند که بصورت مختصر در ذیل به بررسی آنها می پردازیم:

ساختمانهای چوبی و بنایی غیر مسلح: اینگونه ساختمانها معمولا از سایر سازه ها کوچکتر بوده و مصدومان در این ساختمانها اغلب با استفاده از ابزار دستی، قابل نجات و رهایی هستند. قطعات چوبی و دیوارهای بنایی قابل خرد شدن به قطعات کوچکتر و قابل حمل می باشد. لذا در اینگونه آواربرداری نیازی به ماشین آلات سنگین نیست و افراد تیم نجات با استفاده از ابزار دستی خود می توانند به نجات افراد در زیر آوار مانده بپردازند.

ساختمانهای بتنی: خرابی در سازه های بتنی به هنگام زلزله، فروافتادن دال کف، تقریبا بدون شکست بر روی کف زیرین خود میباشد. در این نوع خرابی که تحت عنوان "پن کیک" از آن یاد میشود، دالهای کف فروافتاده،  از دسترسی و رهایی مصدومان جلوگیری می کند و لذا مشکلات زیادی را بخصوص درصورتی که موقعیت و وضعیت مصدوم نامعلوم باشد ایجاد می نماید. دال بتنی هر طبقه به ابعاد 30 متر در 30 متر و به ضخامت 10 سانتیمتر وزنی بالغ بر 250 تن دارد که از ظرفیت جرثقیلهای معمول فراتر است. لذا باید این دالهای بتنی به قطعات کوچکتر بریده شوند تا قابل حمل و جابجائی بوسیله جرثقیلهای عادی شوند.

سازه های فولادی: ساختمانهای فولادی یک طبقه معمولا دارای مقاطع فولادی کوچکی هستند که با استفاده از اره های دستی و یا برقی قابل نفوذ می باشد. حتی در ساختمانهای سنگین صنعتی نیز از این روش می توان برای بریدن قطعات سنگین به تکه های قابل حمل استفاده نمود. جک و یا کیسه های هوا نیز برای ایجاد فضای دسترسی به مصدومان قابل استفاده می باشد. سازه های چند طبقه فولادی در داشتن دالهای بتنی به عنوان اعضای سقف مانند سازه های بتنی می باشد. قسمت زیادی از آوار سنگین در ساختمانهای فولادی بدلیل تفاوت در سختی بین قابهای فولادی و دیوارهای آجری، با ریزش دیوارها حاصل می گردد. پنلهای پیش ساخته بتنی معمولا سخت ترین نوع آوار را ایجاد می کنند چرا که معمولا به هنگام افتادن تکه تکه نشده و بصورت قطعات بزرگی باقی می ماند.

پس از وقوع زلزله، بدلیل گرفتار شدن بسیاری از افراد در زیر آوار، نیاز به جابجایی سریع آوار به منظور کمک رسانی به افراد مانده در زیر آوار می باشد، از سوی دیگر پس از پایان عملیات جستجو و نجات مرحله پاکسازی و آماده سازی محل حادثه دیده برای ادامه فعالیتهای انسانی آغاز می گردد. بدلیل متفاوت بودن ماهیت این دو نوع آوار بردای مدیریت این بخشها نیز نیاز به مهارتهای مختلفی دارد و از دو منظر می توان آواربرداری پس از زلزله را مورد بررسی قرار داد: آواربرداری کوتاه مدت (امدادی) و آواربرداری بلند مدت (پاکسازی) که این موارد نیازمند ورود مدیریت بحران موجود در کشور  در راستای حل بحران می باشد. مدیریت بحران فرآیند برنامه ریزی، عملکرد و اقدامات اجرایی است که توسط دستگاه های دولتی، غیر دولتی و عمومی پیرامون شناخت و کاهش سطح مخاطرات و مدیریت عملیاتی مقابله و بازسازی و بازتوانی منطقه آسیب دیده صورت می پذیرد. در این فرآیند با مشاهده پیش نشانگرها و تحلیل آن ها و منابع اطلاعاتی در دسترس تلاش می شود بصورت یکپارچه، جامع و هماهنگ با استفاده از ابزارهای موجود از بحران ها پیشگیری نموده و یا در صورت بروز آن ها با آمادگی لازم در جهت کاهش خسارت جانی و مالی به مقابله سریع پرداخته تا شرایط به وضعیت عادی باز گردد.(قانون تشکیل سازمان مدیریت بحران کشور-1387). زمانی که سانحه ای به وقوع می پیوندد ، اولویت ، اسکان آسیب دیدگان در مکانهای باقی مانده و سالم در صحنه است.همچنین اولویت با مکانهایی است که هنوز می توان از شریان های حیاتی آن استفاده نمود. همراه تیم ارزیابی که به منطقه سانحه دیده وارد می شوند ، یک گروه نیز برای ارزیابی زیرساخت ها وارد منطقه عملیاتی می شود تا ارزیابی هایی را که مربوط به تاسیسات شهری است ، مورد باز نگری قرار دهند و در صورت بروز هر گونه آسیب ، به تعمیر یا تعویض آن اقدام نمایند . تأمین برق اضطراری و برق رسانی از جمله مهمترین نیازهای مردم آسیب دیده است که در اولین ساعات باید مردم آسیب دیده از آن برخوردار شوند همچنین آتش سوزی های گسترده ای که بعد از بروز سوانح خسارات گسترده ای را به بار می آورد ، نیز نباید از نظر دور بمانند. در طی چند سال اخیر ، تقویت و مقاوم سازی ساختمانهای موجود فعلی مورد توجه مدیران ارشد شهری بوده و توجه ویژه به ساخت ساختمان های جدید به طور کاملا ایمن مورد نظر تمامی دست اندرکاران صنعت ساختمان بوده است. قطعا پیگیری این امر موجب رسیدن به استانداردهای مورد نیاز در آینده خواهد بود. اولین گام جهت حرکت در این زمینه افزایش ضریب امنیت کلیه ساختمان های اصلی و جانبی و تاسیساتی و مرکز سوئیچ  ساختمان های مخابراتی،  در مرحله طراحی و همچنین در ادامه آن اجرایی بسیار خوب با نظارتی دقیق می باشد ، برای رسیدن به این هدف لازم است آنچه گروه محاسب طراحی نموده است ، توسط گروه های اجرایی متخصص و متبحر با دقت به انجام برسد. چرا که برای مدیران ارشد بحران، اهمیت این ساختمان ها در کنترل بحران پس از زلزله، کمتر از بیمارستان ها نیست. پیشنهاد می گردد جهت افزایش کیفیت اجرایی، سازه به صورت سازه فلزی پیش ساخته در کارخانه ساخته و کلیه اتصالات نیز به صورت پیچ و مهره اجرا شود. ساخت چنین سازه هایی با توجه به امکان نظارت قوی بر اجرای جوش توسط گروه های نظارتی، می توانند به مراتب دارای کیفیت بهتری نسبت به سایر سازه های مشابه خود باشند.

فاطمه عباسی

موضوعات مرتبط : زلزله    


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید