تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1057

آینده شهر تهران در صورت استمرار وضعیت و شرایط فعلی : احتراز از تهران سیاه

چه فرقي خواهد داشت؟تهران با برنامه جامع و استراتژيك، با تهران بدون برنامه و با توسعه بر مبناي طرح جامع سال 49 و سياست‌هاي بخشنامه‌اي (329 و 269و... )؟
اگر شرايط تحقق‌پذيري و ساز و كارهاي اجراي طرح جامع شهر تهران فراهم نشود: يعني:

سياست‌هاي اقتصادي و مديريت شهري لازم براي رسيدن به اهداف طرح جامع سال 49 و ساخت و ساز در مراكز 10 گانه پهنه‌ مركزي، مراكز 6 گانه شرقي و غربي كلانشهر، توسعه جديد در مناطق 21 و 22 و ... فراهم نياید، و در تمام طرح‌هاي موضعي و موضوعي ياد شده در طرح تهران و طرح‌هاي تفصيلي مناطق فعاليت و سرمايه‌گذاري نشود، تهران راهي را كه تاكنون براساس طرح جامع 49 و سياست‌هاي بخشنامه‌اي بعد از آن رفته است، ادامه خواهد داد.
هدف از طرح تحقيقاتي حاضر بررسي اين تفاوت است: در برنامه و در عمل.

روشن است كه ادامه وضعيت فعلي نيز به معناي تكرار آنچه در 20 سال بعد از جنگ در تهران اتفاق افتاد سياست‌هاي قبلی نخواهد بود. ادامه سياست آزادLaisser-Faireدر چارچوب وضعيت جديد اقتصادي و اجتماعي امروز تهران، قطعاً گرايش‌هاي جدیدی را در بخش ساختمان و بطور كلي در توسعه شهري به دنبال خواهد داشت كه با گذشته تفاوت خواهد داشت.

از سوي ديگر، بازار جهاني (قيمت نفت، ركود اقتصاد جهانی، ...) و بازار داخلي (ركود و مشكلات مالي- پولي كه هم امروز مشهود است و عليرغم كاهش شديد قيمت مصالح مانند آهن و سيمان، بخش­های توليدی مربوط به ساختمان و بازار زمین و مستغلات را با ركود مواجه خواهد كرد و...)، در اين روند تأثيرگذارخواهد بود.

اگر خوش‌بين باشيم، ممكن است اين ركود، بازار سرمايه را به برداشتن قدم‌هاي حساب شده‌تري تشويق كند، كه نتيجه آن تعادل بيشتري در توسعه شهري باشد. زير برخلاف ساير بخش‌هاي توليدی، فعالين و سرمايه‌گذاران بخش مسكن و ساختمان را تاكنون اكثراً فعالين بخش خصوصي تشكيل مي‌داده‌اند، اما ممكن است عكس آن نيز آن نیز اتفاق بیافتد و ركود تا مدتی بر این بخش سايه افكند.

بنابراین،پس از بررسي گرايشات و عكس‌العمل‌هاي احتمالي همين گروه‌هاي سرمايه‌گذار خٌرد و متوسط در آينده نيز يكي از موضوعات مهمي است كه را در پاسخ سوال مالی تاثیر نخواهد بود. ممكن است ركود اقتصادي فعاليت ايشان در ساختمان‌سازي را به شدت کاهش دهد. همانطور كه ممكن است اين عاملين بخش خصوصي مسير خود را اصلاح كرده، به دنبال بالاترين سود، از مسكن لوكس درشمال شهر تهران به انواع ديگر ساختمان‌سازي رو بيآورند.

آنچه مسلم است در صورت رها شدن بازار به دست عاملين فعلي‌، تهران سیاه، مرتباً سياه‌تر خواهد شد. و شهر تهران كه هم امروز زندگي وحركت در آن مشكل است، در آينده با مشكلات مضاعفي روبرو خواهد گردید. بهررو، ساختار كالبدي شهر تهران و زيرساخت‌هاي شهري آن، حدي را براي توسعه شهري و جمعيت‌پذيري در مناطق مختلف شهر معين مي‌كند، كه تعيين اين حدود نيز از وظايف طرح مطالعاتي حاضر خواهد بود. آلودگي هوا، چسبندگي ترافيكي و تعداد اتومبيل جديدي كه هر روز به حجم آن اضافه مي‌كند، حجم فعلی بزرگراه‌ها، خيابان‌ها و كوچه‌هاي دسترسي براي پذيرش اتومبيل، كمبود در زمينه پاركينگ‌هاي عمومي، خدمات شهري و فضاي سبز و تفرج، همه و همه چراغ قرمزهايي هستند كه از هم اكنون بسياري از آن‌ها روشن شده‌‌اند.

مسئله مهم ديگري كه مديريت شهر تهران و عاملين بخش ساختمان تاكنون از آن پرهيز كرده يا با ناكارآمدي شديد مديريتي با آن مواجه شده‌اند، مسئله نوسازي بافت‌هاي آسيب‌پذيري شهري و بهسازي مركز تاريخي تهران است. مركز تهران مرتباًً به سوي شمال شهر در حركت بوده است و رشد شهر نيز تاكنون در سطح پخش شده است و به كارآمد نمودن بافت‌هاي موجود كمتر اعتنا شده است. پرداختن به اين امر خطیر مستلزم اراده‌ي جمعي و سرمايه‌گذاري از سوي دولت و شهرداري است. زيرا براي بخش خصوصي كم بضاعت كه به ساخت و ساز روي زمين­های بكر عاده كرده است، وارد شدن به مسائل حقوقي تجمیع و مشاركت با ساكنين، يا تأمين سطوح خدماتي براي مجموعه‌ها بسيار دشوار و بعيد است.

متأسفانه مدیریت های وقت هرگز به تقاضای مفید ساختمان و مسکن ، و مسائل فروش تراکم به عنوان منبع عمده در آمد شهرداری و پیآمدهای آن ارائه با نگاهی همه جانبه و استراتژیک توجه نکرده اند، و تنگناهای آنرا حل نکرده اند. و همین امر نه تنها به ناکارآمدی و استاندارد نبودن کیفیت زندگی در شهر تهران انجامیده، بلکه فرصتهای سرمایه گذاری در بافت های پذیرایی سرمایه را نیز بر باد داده است . امروزه تهران با بحرانی روبروست که بدون مطالعه و نگرش های عمیق و کار ساز حل نخواهد شد.

ساز و کارهای اجرائی چنین اقدامی پیچیده و طولانی، و سازماندهی آن مستلزم پیشاهنگ شدن شهرداری ها در ساماندهی فرآیند بهسازی و نوسازی مشارکتی و پایدار است . فرآیندی که طی آن همکاری فعال دولت، بانکها، سرمایه های بخش خصوصی و کلیه گروههای ذی نفع و ذی نفوذ به مشارکت جلب شود.

زمینه مهم دیگری که در صورت عدم وجود برنامه و تداوم سرمایه گذاری شهرداری در آن سترون خواهد ماند زمینه اقدامات اجتماعی معاونت فرهنگی اجتماعی است که در آینده پختگی و به بارنشستن آن می تواند سرمایه اجتماعی قابل توجهی را برای اقدامات عمرانی و نوسازی شهری ایجادکند.

تحقق بسیاری از فصول برنامه پنجساله وابسته به توسعه اجتماعی و فرهنگی شهروندان تهرانی است، مثلاً علاوه اقتصاد شهری و ایجاد فضای مناسب کسب و کار، و تعدیل نا برابریها و تأمین عادلانه حقوق شهروندی، که جمعاٌ حاصل آگاهی روز افزون شهروندان به حقوق و وظایف شهروندی خود است، ایستادگی جمعی در برابر مخاطرات و تأمین ایمنی و امنیت شهری فراگیر نیز وابسته به توسعه اجتماعی و تکوین شبکه های اجتماعی و آگاهی های فراگیر است. و تنها در مراحل پیشرفته تر ایجاد این شبکه هاست که برنامه های کالبدی شهر تهران مانند نوسازی و بهسازی محلات خواهند توانست بر روی این شبکه ها سوار شده ، بسرعت از این ارتباطات انسانی و اجتماعی بهره بگیرند، و شهر را به سامان کنند.

راهبرد اصلی دیگری که تهران را شهر جهانی با نقشی فراملی و ملی می خواهد نیز، درصورت عدم سیاست گذاری های کلان ملی و برنامه ریزی های دقیق و دراز مدت، و سپس سرمایه گذاری های کلان ملی در جهت تحقق این امر مهم ، سترون خواهد ماند، و کلانشهر تهران علیرغم وسعت بی کران آن همچنان یک روستای بزرگ، و بدون دسترسی به امکانات و  منابع عالی و درجه اول دانش پایه فنآوری، زیست محیطی، آموزشی، فرهنگی، هنری، تاسیساتی و تجهیزاتی، باقی خواهد ماند.

بررسی مسائل فوق، به صورت موضوعی و بخشی ، و ارزش گذاری بر متغیرهائی که می توانند در سطح ملی و منطقه ای بر شکل و ظرفیت یا توان کلانشهر تهران در ایفای نقش خود در آینده تاثیر بگذارند، موضوع بررسی های طرح حاضر خواهد بود.

مجموعه مقالات مرتبط : مصائب یک کلانشهر    
استان مرتبط : تهران  
عضو مرتبط : ترانه یلدا  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید