تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1011

بحث تولید صنعتی ساختمان؛ زشت و زیبا در مسکن پیش ساخته

مسکن مشکل دیرینه است. سالانه چندصد هزار واحد مسکونی جدید باید ساخته شود. مشکل چنان بزرگ و پیچیده است که حتی کسی نمی داند نیاز سالانه ایران به مسکن چند واحد است. هر کس و هر سازمانی آمار و ارقام خود را دارد ولی عدد هرچه باشد، تاثیر زیادی در موضوع بحث ما ندارد، بحث برسر روش تولید ساختمان است.

بالاخره اگر سازمان یا کارفرمایی هم پیدا شود که بخواهد و پولش را داشته باشد که برای تمام منتظران در صف طولانی مسکن، خانه چند 10 متری بسازد و تحویل دهد، باید دید که این خانه و آپارتمان را چگونه و با چه روش هایی می شود ساخت، اصلا امکانات واقعی کشور امکان چنین تولیدی را می دهد یا نه.

چند وقتی است که «کمیته اجرایی طراحی صنعتی مسکن و ساختمان»، که غالبا در دفتر انجمن مفاخر معماری ایران تشکیل جلسه می دهد، امر طراحی و تولید صنعتی ساختمان را واکاوی می کند، گزارشی از آخرین نشست کمیته در روز شنبه سی تیرماه را می خوانیم.

مهندس بهمن صدیق آرا به گزارشی فنی اشاره می کند که در سال 1381 به کمیسیون عمران مجلس ارائه شده است. طبق این گزارش تحلیلی «مصرف سرانه انرژی در ایران دوبرابر چین است و 5 برابر هند» آنچه در این گزارش مهم می باشد

این است که 555 درصد انرژی تولیدی کشور در ساختمان های مسکونی، اداری و تجاری مصرف می شود که بی سابقه است» این رقم نشان دهنده مصرفی بودن جامعه است. در یک کشور تولیدی و صنعتی، بیشترین بخش مصرف کننده انرژی بخش صنعت است نه ساختمان.

همین گزارش در نتیجه گیری نهایی، یکی از مهمترین راه های کنترل مصرف انرژی در کشور را رو آوردن به «تولید صنعتی» ساختمان می داند

 

تفکر صنعتی، پایه تولید صنعتی ساختمان

سال ها و سال ها، در دانشکده های معماری کشور درسی بود به نام «روش تولید ساختمان» در این درس دانشجو با روش های دیروز و امروز تولید ساختمان آشنا می شد. در همین کلاس ها بود که سیستم های متنوع پیش ساختگی تدریس شده و زمینه آشنایی و استفاده بعدی از روش تولید صنعتی فراهم می شد، این درس را چند سالی است که از برنامه درسی دانشکده های معماری حذف کرده اند!

مهندس شهریار یقینی یکی از استادان این درس در دانشکده معماری، نقل می کند که به دنبال حذف این درس از برنامه ها، اساتید به جاهای مختلف نامه نوشتند و گزارش و نامه ای هم به شورای عالی فرهنگی دادند تا مانع از حذف این درس شوند که بقول معروف «آنچه به جایی نرسد فریاد است»

مهندس یقینی صنعتی شدن تولید ساختمان را یک امر فرآیندی می داند. «مفهوم صنعتی شدن تولید ساختمان، به معنی داشتن سامانه ای یکپارچه و متنوع از عوامل ثابت و متغیر فراوان است، از خود تولید و کارخانه تولیدی گرفته تا سیستم بانکی و بیمه و سیاستگذاری، در بخش ساختمان عناصر پراکنده زیاد داریم که عموما هم در درون یک سامانه یکپارچه قرار ندارند.»

مهندس یقینی به مضمونی اشاره می کند که در حقیقت جوهر اصلی تولید صنعتی ساختمان است. تولید صنعتی ساختمان در جامعه و کشوری به وجود می آید که زیرساخت ها و اندام های عمومی جامعه و کشور، صنعتی شده باشند.

در کشوری که تفکر بازار حاکم باشد نمی توان سامانه صنعتی تولید ساختمان داشت. تولید ساختمان به نوعی، مثل تولید خودرو می باشد به همان گستردگی و همان نرخ و سهم از تولید ناخالص ملی، در اینجا منظور از جامعه صنعتی هم جامعه ای نیست که کارخانه زیاد دارد، این یکی از لوازم چنین تولیدی است ولی کافی نیست، در جامعه باید «تفکر صنعتی» حاکم باشد و در لوای این تفکر و این زیرساخت، ثبات و امکان برنامه ریزی طولانی مدت به وجود آید.

یقینی به گوش های دیگری از این فضا هم اشاره می کند: «کارخانه های تولید صنعتی ساختمانی که داریم، عموما مربوط به 30 تا 40 سال پیش هستند که طبعا متناسب با نیازهای همان سال ها هم ساخته شده اند.

این یک مساله مهم است. از طرف دیگر، برای اینکه واحدهای بزرگ تولید ساختمان شکل بگیرند، باید مشتری کلان داشته باشند. این کارخانه ها خوراک  می خواهند.»

مهندس شهباز مهاجر این موضوع را با مثال هایی از جریان بازسازی بم مستند می کند، به گفته او، بودند شرکت ها و تولیدگران زیادی که حاضر بودند سرمایه بگذارند و ساختمان سازی صنعتی بکنند مشروط بر اینکه نهاد متولی بازسازی، تولید و محصول را از آنها می خرید که متاسفانه این اتفاق هم نیفتاد.

در این بین، یقینی به شانس مجددی که در این روزها به وجود آمده اشاره می کند: «بنیاد مسکن به عنوان مشتری و سفارش دهنده بزرگ قصد دارد ساخت سیصد هزار واحد مسکونی در سال را به عهده بگیرد.

 اگر چنین شود، قراردادها چنان حجمی خواهند داشت که مشاورها و پیمانکاران بتوانند برای تحقیقات و پژوهش هم هزینه کنند و با تدوین مبانی تئوریک موضوع، واحدهای صنعتی مربوطه را ایجاد نمایند.»

کم هم سابقه

مهندس علیرضا قهاری: «نرخ تولید صنعتی ساختمان، از شاخصه های رشد توسعه پایدار در هر کشور است. در ایران، فقط یک درصد ساخت و ساز به صورت صنعتی است. در کشورهای پیشرفته، این نرخ به 35 تا 40 درصد می رسد. سابقه تولید صنعتی در جهان، حدود 110 سال است.

احتمالا با تولید اولین تیر بتنی به شکل T در آمریکا، تقویم تولید صنعتی ساختمان ورق خورده و تولید سایر قطعات بتنی در مقیاس صنعتی شروع شده است. در ایران، اگر تکنولوژی ساختمان را به معنای ورود صنعت در ساختمان سازی در نظر بگیریم، سال 1347 را می شود مبدا چنین روندی دانست که اوج شهرک سازی به روش صنعتی در ذوب آهن اصفهان، تبریز، اهواز و تهران بود.

این صنعت از کشورهایی چون آلمان، شوروی، هلند، انگلستان و فنلاند وارد ایران شد.»

از نظر مهندس قهاری، مناسب ترین سیستم ساختمانی برای ایران، سیستم های پیش ساخته سبک است که حدود 34 سال پیش در آمریکا ابداع شد و مرحله صنعتی شدنش هم 5 تا 6 سال طول کشید.

دنبال چه می گردیم

به روایت های متفاوت، اگر بین 50 تا 80 درصد ساختمان را در کارخانه بسازند می شود آن را تولید صنعتی ساختمان نامید، مهندس صدیق آرا به 50 درصد تولید کارخانه قانع است تا آن را، در ایران ما، تولید صنعتی بنامد.

این نوع تولید می تواند با استفاده از تکنیک های متفاوت، هم ساختمان تک طبقه تولید کند هم ساختمان بلندمرتبه، تکنولوژِ همان است؛ سامان بندی متفاوت است ولی، نهایتا صنعتی شدن تولید ساختمان چه چیزی عاید ما می کند؟

مهندس یقینی: تولید انبوه ساختمان، یعنی کنترل کیفیت به منظور کاهش هزینه های اجرا از یک طرف و افزایش سرعت تولید از طرف دیگر.

صدیق آرا: در تولید صنعتی، عوامل تولید از یک حداقل دانش و سطح فنی باید برخوردار باشند، همین امر به خودی خود درجه اطمینان به کیفیت محصول را بالا می برد.

از سوی دیگر، تولید متمرکز صنعتی این امکان را به واحدها و سازمان های کنترل کیفیت می دهد که نظارت مستمر بر مواد اولیه مورد مصرف، نحوه تولید و فرآیند آن داشته باشند.

علاوه بر اینها، در تولید انبوه صنعتی، زمینه لازم برای تحقیق و نوآوری به وجود می آید. در روش سنتی نیاز و زمینه ای برای آنالیز مواد مصرفی و یافتن راه های بهینه سازی تولید نیست.

مهندس قهاری: ایمنی بیشتر، یکی از فاکتورهای مهم ساختمان تولید شده به روش صنعتی است به خصوص در برابر زلزله و اگر معماران به صورت جدی وارد عرصه تولید صنعتی ساختمان بشوند و بحث انعطاف در طرح پذیری و طراحی معماری ساختمان را جا بیندازند، مزیت بناهای پیش ساخته دوچندان می شود.

نتایج ملموس

مهندس قهاری نتایج مثبت مورد انتظار از صنعتی شدن تولید ساختمان را خلاصه می نماید:

کاهش هزینه های تولید، حداقل 10 درصد

کاهش استفاده از میلگرد فولادی، از 38 کیلوگرم به 34 کیلوگرم در تیرریزی ها کاهش زمان برگشت سرمایه

کاهش ضایعات مواد اولیه

کاهش مصرف انرژی، در صورت عایق بندی مناسب

کاهش آلودگی های محیطی و از همه مهمتر آلودگی های صوتی

همه این کاهش ها، یک افزایش مهم به دنبال دارد؛ استحکام و طول عمر ساختمان.

از سوی دیگر، رابطه ای نیز میان توسعه پایدار و تولید صنعتی ساختمان وجود دارد که عموما ناشی از به کارگیری مصالح استاندار ساختمان توسط کارگران ماهر و آزموده است که در بستر استفاده از روش های پیشرفته مدیریت ساخت انجام می شود.

 

 

منبع: روزنامه اعتماد ملی-مرداد  1386

تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره السادات عربشاهی

 

موضوعات مرتبط : فناوری نوین ساختمانی    
عضو مرتبط : سید علیرضا قهاری  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید