تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :978

بررسي اهميت معماري ايراني در ساخت مدارس در گفت وگوي «ايران» با كارشناسان: جلوگيري از ۵۰ هزار اشتباه


مدتي است بر معماري ايراني در ساخت مدارس تاكيد مي شود. درباره اين كه چرا موضوع معماري ايراني اهميت دارد، كارشناسان معتقدند حجم بالاي ساخت و ساز مدارس در كشور بر سيماي شهرها تاثير بسزايي برجاي مي گذارد، بنابراين اگر معماري مدارس به سمت و سوي ايراني بودن حركت كند، چهره شهرها نيز رنگ و بوي ايراني به خود مي گيرد.

 برخي ديگر از كارشناسان هم براين باورند كه ارزش هاي موجود در معماري ايراني، براي دانش آموزاني كه در مدارس ساخته شده با استفاده از اين معماري تحصيل مي كنند مايه آرامش است.

 البته در ساخت مدارس با معماري ايراني بايد تكنولوژي روز نيز مورد استفاده قرار گيرد.

ضمن آن كه پاسخ به نيازهاي دانش آموزان در سنين مختلف و در نقاط مختلف شهري و روستايي كشور بايد لحاظ شود.

 كارشناسان نظام تعليم و تربيت نيز معتقدند مدرسه به عنوان مكاني كه پايه هاي اجتماعي شدن و شكوفايي استعدادها در آن بنيان گذاشته مي شود، اهميت دارد، البته در اين ميان از پيوند عميق بين فضاي فيزيكي مدرسه و معماري آن با ميزان يادگيري دانش آموزان نمي توان غفلت كرد. برهمين اساس در حال حاضر توجه به معماري ايراني در ساخت مدارس از سوي متوليان ساخت مدرسه مورد توجه قرار گرفته است.
سيستم آموزشي ما دانش آموزان را غربي تربيت مي كند
مهندس محسن ميرحيدر مشاور رئيس سازمان نوسازي مدارس در ستاد هويت بخشي و مقاوم سازي مدارس با بيان اين مطلب كه نفوذ علم و تكنولوژي غربي به ويژه در سال هاي گذشته اثرات سنگيني بر همه شؤون زندگي ما از جمله معماري شهري گذاشته است، مي گويد: «هدف اصلي از تاكيد بر استفاده از معماري ايراني در ساخت مدارس، وجود ساخت و سازهاي بسيار در امر مدرسه سازي و همين طور تنوع در ساخت آنهاست، چرا كه تعداد بالاي اين ساختمان ها بر سيماي معماري شهر اثرگذار است.

در واقع نفوذ علم و تكنولوژي غربي باعث شده معماري ما تحت تاثير آن شكل و سيماي معماري كشورهاي غرب را به خود بگيرد.

 به همين خاطر در سال هاي اخير به سرعت از فرم ها و طرح هاي خارجي استفاده كرده ايم و اين امر براي كشوري مثل ما كه سابقه درخشاني در معماري دارد، همين طور توانايي انجام طرح ها، نوآوري ها و فرم هاي هماهنگ با شرايط جغرافيايي مناطق مختلف خودمان را دارد، چندان پسنديده نيست.»
وي با تاكيد بر اين كه همواره افزايش كميت، كيفيت را تنزل مي دهد، مي گويد: «مقرر شده است ظرف مدت چهار سال ۵۰ هزار مدرسه مرمت، مقاوم سازي و يا از نو ساخته شود.

به همين خاطر توجه به معماري اين ۵۰ هزار مدرسه اهميت ويژه اي پيدا مي كند: چرا كه اگر در طراحي و ساخت آنها اشتباهي رخ دهد به معني ۵۰ هزار اشتباه در معماري شهري است. البته در اين باره با محدوديت تعداد طراحان و پيمانكاران مدارس روبرو هستيم.

 اما با همه محدوديت ها قدم هاي مثبتي براي استفاده از معماري ايراني در ساخت مدارس برداشته شده است.»
    ميرحيدر با بيان اين مطلب كه در كنار اصلاح معماري مدارس بايد نظام آموزشي نيز تغيير كند، مي افزايد: «خلابرنامه ريزان آموزشي در كنار طراحان و معماران مدارس بشدت احساس مي شود. البته سيستم آموزشي ما در مقايسه با آنچه كه در دنيا به عنوان سيستم هاي پذيرفته شده مطرح مي شود، دچار نقص است. معماري ايراني مدارس براي اثرگذاري نياز به اصلاح نظام آموزشي دارد. تيم آموزشي فعلي ما برگرفته از غرب است و خود به خود بچه ها را براي زندگي غربي تربيت مي كند. در حالي كه بايد تعليم و تربيت اسلامي كه روح اسلامي نيز در آن جريان داشته باشد، مورد توجه قرار گيرد.»
آرامش در مدرسه ايراني

 «تامين امنيت روحي و جسمي دانش آموزان در مدرسه اهميت بسياري دارد. اين امنيت در مدارس زيبا، كارا و ايستا با معماري ايراني تامين مي شود.» مهندس نسترن خسروي ، رئيس گروه معماري سازمان نوسازي مدارس كشور با بيان اين مطلب مي گويد: «مطالعه روي رشد جمعيت دانش آموزي بيانگر آن است كه مدارس ما در گذشته پاسخگوي تعداد محدود جمعيت دانش آموزي بود اما در حال حاضر با توجه به رشد بالاي اين جمعيت در دهه هاي گذشته ديگر جوابگو نيست.

 بنابراين تامين فضاي مورد نياز با مؤلفه هاي ويژه خود اهميت مي يابد. به اين معني كه فضاي مدرسه بايد متناسب با شرايط سني و جنسي دانش آموزان باشد.

 خواسته ها، تفكرات و انرژي دانش آموزان ابتدايي با دانش آموزان دبيرستاني قابل مقايسه نيست. ارتفاع پله مدرسه ابتدايي بايد متناسب با دانش آموزان مقطع ابتدايي و ارتفاع پله مدرسه دبيرستان متناسب با دانش آموزان دبيرستاني باشد.»
    وي با بيان اين كه بدترين زمين ها براي ساخت مدرسه در اختيار آموزش وپرورش قرار مي گيرد، مي افزايد: «معمولاً زمين هاي شيب دار و غيرقابل دسترس به امكانات و شرايط لازم به آموزش وپرورش اختصاص پيدا مي كند.

در حالي كه بايد زمين هاي خوب و مرغوب در اختيار قرار بگيرد تا مكان يابي درستي درباره آن شود. به طور مثال مدرسه ابتدايي در جايي نباشد كه دانش آموز مجبور به عبور از بزرگراه ها و خيابان ها شود بلكه مدارس ابتدايي و همين طور مدارس راهنمايي تا حد امكان در مركز محلات قرار بگيرد.»
    خسروي معتقد است: «معماري سنتي ايراني ارزش هايي دارد كه واجد ماندگاري است كه بايد اين امر در ساخت مدارس لحاظ شود. در گذشته معماران ايراني در طراحي فضاهاي مختلف به جزئيات آن توجه و با آن ها زندگي مي كردند اما در حال حاضر محدوديت زمان در ساخت مدارس، اين امكان را از معماران گرفته است. درحالي كه تاثير فضاي مدرسه بر دانش آموز غيرقابل انكار است.

علاوه بر آن بايد در ساخت مدارس از شاخص ها و ارزش هاي سنتي و ارزشي بهره گرفت و استفاده از تكنولوژي روز را نيز مدنظر قرار داد. البته زماني كه مي گوييم استفاده از معماري ايراني در ساخت مدارس به معني آن نيست كه اين نوع معماري را در ظاهر بنا بتوان ديد بلكه آرامشي كه از آن به دست مي آيد نشان دهنده ايراني بودن معماري آن است.

 بنابراين همان طور كه در فرهنگ ما، انسان ارزشمند است بايد به دانش آموز نيز به چشم يك انسان بنگريم. نگاه ارزشي به او باعث مي شود خواسته ها و نيازهاي او از جمله «مدرسه ايراني» مورد توجه قرار گيرد.»

 لزوم استفاده از كارشناسان آموزشي در كنار معماران مدارس
«تربيت به معناي پروراندن انسان، متعادل كردن ابعاد وجودي او، فعليت بخشيدن به استعدادهاي بالقوه اوست، اما مكاني كه اين تربيت معني پيدا مي كند و متبلور مي شود، مدرسه است.» دكتر احمد صافي صاحبنظر در حوزه تعليم و تربيت ضمن بيان اين مطلب به رابطه تنگاتنگ فضاي فيزيكي (مدرسه) و يادگيري دانش آموز اشاره مي كند و مي گويد: «معماران ما بايد با زبان روان شناسي، علوم تربيتي و چگونگي يادگيري در حد ممكن آشنا باشند. ضمن آن كه بايد با حضور در مدارس مناطق مختلف كشور (مدرسه گردي) از نيازهاي دانش آموزان و كاركنان مدرسه آگاهي پيدا كنند.

بنابراين بايد تركيبي از روان شناسان و كارشناسان علوم تربيتي، مشاوران، تكنولوژيست ها و برنامه ريزان آموزشي و معماران مدارس براي ساخت مدرسه در كنار هم قرار گيرد.

 البته آشنايي آنها با فرهنگ و ادبيات ايراني و اسلامي نيز اهميت دارد، چرا كه اين امر به ثمربخش تر كردن فضاي فيزيكي مدارس كمك مي كند. نگاه اينچنيني به ساخت و معماري مدارس تحولي نو را در مدارس آينده و همين طور نظام آموزش و پرورش امكان پذير مي سازد.»

وي معتقد است: «توجه به معماري همه مدارس بايد مهم تلقي شود. البته اين امر در مقاطع پيش دبستاني و ابتدايي بيشتر بايد مورد توجه قرار گيرد.»
    
    
    
    
     
     
    
    

منبع: بانک اطلاعات نشریات کشور-اسفند 1386

بررسی و نوشته: شهناز سلطاني

تدوین و آماده سازی برای انتشار در وب سایت : شهره السادات عربشاهی

موضوعات مرتبط : معماری مدرسه ها    


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید