تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :1828

بهینه سازی مصرف انرژی و نقش فراگیر مهندسان

رشد روزافزون جمعیت و در نتیجه تولید و مصرف مواد و كالا در سطح جهانی و نیاز فزاینده به استخراج و بهره برداری از منابع پایانپذیر سوخت فسیلی و معدنی برای تأمین نیروی لازم در صنایع، كشاورزی، حمل و نقل و سایر خدمات و مصارف شهری و روستایی (مسكن، آموزش و پرورش، بهداشت…) از یك سو و ارتقاء آگاهی و دانش بشر و دستاوردهای علمی او در تولید مواد مصرفی تركیبی (سینتتیك) با ارزش تر و با فناوری نوین در صنایع پتروشیمی و مكمل، بعنوان جایگزین مواد طبیعی و معدنی موجود، افزایش بی‌سابقه بهای استخراج و مصرف فرآورده های سوخت فسیلی در سالها و به ویژه ماههای اخیر، نیاز شدید به حفظ و تقویت نظام طبیعت، محیط زیست جهانی و اتمسفر (فضای پیرامونی) تنها كره خاكی و قابل زیست بشری و … از سوی دیگر، بعلاوه شرایط حاد و بحران آمیز این مهم در كشور ما كه حداقل طی یكصد سال اخیر، صادرات نفت و گاز عمده‌ترین منبع درآمد ارزی و پایه اقتصاد وابسته بدان بوده، رشد انفجاری جمعیت ناشی از زاد و ولد بی برنامه در دهه‌های 60و70 كه در نتیجه، منجر به تقاضای شدید كار، مسكن، خدمات بهداشتی و آموزشی و سایر نیازهای شهری و روستایی گردیده است، توسعه صنایع در بخشهای مختلف، گسترش شبكه‌های حمل و نقل و بازار عرضه و تقاضای كالا، حداقل طی دهه اخیر این مهم را در دستور كار عاجل قرار می‌دهد كه با توجه به صعود بی‌سابقه قیمت نفت، نمود آن بشكل رشد نابسامان نقدینگی و تورم در اقتصاد بیمار كشور و لزوم پیشگیری از مصرف بی‌رویه و اتلاف منابع انرژی تجدیدناپذیر، كلیه اندیشمندان و متخصصان دلسوز، بویژه جامعه مهندسان ایران، تلاش نمایند تا در تمام رشته های مرتبط، نسبت به بازبینی روند موجود امور (تولید، مسكن و خدمات، ارتباطات)، انجام پژوهش مستمروفراگیر، بروزسازی فناوریها، دستیابی به روش‌ها و سامانه‌های نظری و عملی - اجرایی منطبق با شرایط محیطی و اجتماعی - فرهنگی كشور بویژه در بازسازی، بهسازی وضع موجود و برنامه‌ریزی، طراحی و اجرای بخش‌های پرمصرف همچون صنایع، حمل و نقل، مسكن و خدمات شهری و روستایی، شبكه‌های دسترسی، تاسیسات زیربنایی، ارتباطات و مخابرات و … تعیین و انتخاب گزینه های مناسب از میان مجموعه فناوریهای نوین در عرصه های مختلف، اقدامی همه جانبه، موازی و همزمان، با پوشش مدیریتی و زمان بندی هماهنگ و هم‌بسته و در قالب دوره‌های مختلف برنامه توسعه جامع، متوازن و پایدار (اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی) كشور صورت پذیرد.

بدیهی است با پیمودن چنین راهی، نه تنها از باقیمانده منابع انرژی فسیلی كشور با كاربرد آخرین فناوریها در بخشهای نفت، گاز و پتروشیمی برای تولید فرآورده های صنعتی با ارزش افزوده بالا و منطقی بهره گرفته خواهد شد، بلكه با اتكاء و پیاده سازی فناوری و روشهای نوین در مصرف بهینه انرژی تولیدی، پاسخی اصولی به چالشهای موجود و پیش روی جامعه همچون آلودگی محیط زیست، حفظ و ارتقای ارزشهای زیستی محیط طبیعی پیرامون، ارتقاء استاندارد و فرهنگ زندگی اجتماعی و … در نهایت، اتلاف هزینه های ناگزیر اقتصادی در سبد خانواده و جامعه داده خواهد شد.

همچنین در ارتباط با ساماندهی و انتظام محیط های كار (اشتغال) و زندگی شهری و روستایی نیز میبایستی با نگرشی جدی و راهبردی و وقوف به نقش فراگیر مهندسان در تمام رشته‌‌های مرتبط (معماری، شهرسازی، طراحی محیط و منظر، تاسیسات شهری و ساختمانی، برنامه ریزی و طراحی سیستم، صنایع ساختمانی و …) بویژه در بخش پژوهش (بعنوان زیرساخت) و بدنبال آن طراحی، اجرا و نظارت دقیق بر روند پروژه ها، زیرپوشش شبكه و ساختار مدیریتی منسجم و هماهنگ بخشی و بین بخشی، هماهنگ و سازگار با شرایط محیطی و اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی در سطح كشور تاكید وافر نمود.

با عنایت به تنوع شاخصه های جغرافیایی (اقلیم، آب و هوا، طبیعت) و زمین شناختی در سرزمین پهناور ایران، همچنین گوناگونی و گستره اقوام با ویژگیهای فرهنگی - اجتماعی (آداب و رسوم، روشهای زیست جمعی و خصوصی، معماری …)، اقتصادی (نوع معیشت، تولید ارزش افزوده، كاربرد مصالح و روشهای ساخت بومی …) و به موازات آن تقاضای فزاینده برای مسكن و ساختمانهای دیگر خدمات شهری و روستایی كه به سبب وجود محدودیتها و چالشهای راهبردی (فنی و اقتصادی) ناشی از استخراج و مصرف بی‌رویه فرآورده های منابع فسیلی، دیگر شیوه بهره‌برداری از آن را توجیه نمی‌نماید، در مجموع آنچنان وضعیت و شرایط حادی را به نمایش می‌گذارد تا برای خروج از این چالش، نیاز به پژوهش و ارائه نظرات علمی، مبتكرانه و خلاقه مبتنی بر فكر، تجربه و عمل را در جهت بهینه سازی مصرف انرژی، مصالح و منابع انسانی و طبیعی پایان پذیر، بموازات بهره‌گیری از منابع موجود و پایان ناپذیر (تجدیدشونده) در طبیعت و … در نهایت دستیابی به دانش برتر و كاربرد فناوریهای نوین در تمام عرصه های حیات مادی و معنوی كشور هرچه بیشتر مطرح و حیاتی سازد.

در پایان توجه را به این نكته جلب می‌نماید كه بمنظور نیل به جامعه‌ای منطقی، متحول و با رفتار مصرفی بهینه در تمام عرصه‌های مادی و معنوی، كه همانا باز زنده سازی پیشینه و اساس اخلاق اجتماعی ما ایرانیان است، می‌بایستی با آموزش سریع و فرهنگ‌سازی همگانی نسبت به روشنگری افكار عمومی و ایجاد عزم یكپارچه ملی، در قالب برنامه‌ریزی جامع و پوشش مدیریت با اراده و پیگیر، با زمان بندی فشرده و منسجم و طرح شیوه‌های نوین و مبتكرانه نظری و عملی منطبق با شرایط محیطی، اجتماعی و فرهنگی جامعه ایران به این مهم دست یافت.

آشكار است كه به سبب ریشه ای و ساختاری بودن این بینش و رفتار در جامعه ما، همچنین وجود پیشینه و تجربه غنی داخلی و در كشورهای پیشرفته صنعتی (بویژه غیرنفت‌خیز) طی دهه‌های اخیر، مبتنی بر كاربرد روشهای نوین در بینش و رفتار اجتماعی و انواع فناوریهای جدید در تمام عرصه های مادی و فیزیكی از جمله بهره‌گیری از انرژیهای طبیعی تجدیدشونده، بازیافت مواد و مصالح مصرفی و پسماندهای شهری و صنعتی، این مهم نه به آسانی، بلكه با تلاش و اراده همگانی میسر خواهد گشت … كافی است بخواهیم !

مسعودعلی‌نژاد - عضو شورای راهبردی فناوری ساختمان - اسفند ماه 1386

موضوعات مرتبط : فناوری های نوین ساختمانی    


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید