تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :677

بيكاري و كمبود امكانات دليل مهاجرت روستاييان

پديده مهاجرت از روستاها به شهرها ‌زاده فرايند صنعتي شدن كشورهاست و بسياري از تحولات اجتماعي جوامع ناشي از اين پديده است. مقارن با صنعتي شدن شهرها در كشور ما، جذب جوانان جوياي كار مازاد در بخش كشاورزي از روستا به شهر براي فعاليت‌هاي صنعتي و خدماتي افزايش يافته است، غافل از اينكه مهاجرت به شهر با تمام زرق وبرق‌اش براي فرد پيامدها، مشكلات و ناهنجاري‌هاي گوناگوني به همراه دارد. مويد حسيني‌صدر نماينده مجلس نيز معتقد است: با تمركز امكانات در روستاها و ايجاد شرايطي همچون تجميع روستاها، اختصاص وام‌های كوتاه‌مدت و بلندمدت مي‌توان زمينه مهاجرت معكوس در كشور را مهيا كرد.

در سال‌هاي اخير مهاجرت روستاييان به شهرها شدت يافته است. به نظر شما اين پديده چرا بروز كرده است؟

چند عامل در پديده مهاجرت از روستا به شهر وجود دارد؛ نخستين دليل افزايش مهاجرت به شهرها كاهش درآمد روستاييان است، با وجود افزايش قيمت‌ها و وجود تورم نسبي در بازار مصرف باز هم محصولات كشاورزي به نرخ بسيار ارزان از كشاورز و باغدار خريداري مي‌شود كه اين اقدام نه تنها مهاجرت را افزايش مي‌دهد بلكه اشتياق كشت و كار را از روستايي مي‌گيرد. از ديگر كمبودها مي‌توان به عدم وجود مراكز بهداشت و درمان مجهز، عدم تشكيل مدارس در مقاطع مختلف و عدم تخصيص ديگر امكانات اشاره كرد كه باعث افزايش شدت مهاجرت از روستا به شهر از اوايل انقلاب شده است. هم‌اكنون حدود 30 درصد از جمعيت كشور روستايي و مابقي شهرنشين هستند، اين در حالي است كه قبل از انقلاب اين آمار به شكل معكوس بوده است. در كنار ديگر نارسايي‌هاي موجود در روستاها، شانس افزايش شغل در شهرها را مي‌توان مهم‌ترين عامل مهاجرت روستاييان به شهرها برشمرد. اكثر روستاييان از اراضي وسيع كشاورزي برخوردار نيستند و در هر روستا نيز فقط چند هكتار زمين به شكل پراكنده وجود دارد. تجميع روستاها مي‌تواند در كاهش مهاجرت روستاييان به شهرها موثر باشد. براي مثال در روستايي با 60خانوار امكان راه‌سازي، مدرسه‌سازي و... وجود ندارد؛ بنابراين مسئولان در اين زمينه ملزم به آسيب‌شناسي و اجراي اقداماتي از جمله تجميع اراضي كشاورزي، اختصاص يارانه ويژه به روستاييان، اجراي طرح بيمه رايگان روستاييان و... هستند تا اين اقدامات را جزو اولويت‌هاي خود قرار دهند. در چنين شرايطي پوشش بيمه‌اي براي روستاييان زمينه استفاده از امكانات آن همچون بيمه بيكاري و بازنشستگي را به همراه دارد.

بحران آب در تك‌تك شهرها و روستاهاي كشور امر جدي تلقي مي‌شود كه اين قضيه كشاورزي را مورد تهديد قرار داده است. از سوي ديگر محصولات كشاورزي در فصل برداشت محصول به قيمت اندك از روستاييان خريداري مي‌شود. اين در حالي است كه دولت و نهادهاي ذي‌ربط حمايت چندانی از روستاييان نمي‌كنند و به اين ترتيب روستاييان ترجيح مي‌دهند به جاي كشاورزي يا دامداري به شهرها يا حاشيه شهرها مهاجرت كنند. مجلس چه تمهيدات و راهكاري براي احياي وضعيت معيشتي روستاييان دارد؟

عدم مشورت فني كشاورزان با كارشناسان امر در زمينه چگونگي توليد محصول مناسب يكي از مشكلات اين قشر محسوب مي‌شود. هر ساله اغلب كشاورزان و زمينداران به دليل عدم دستيابي به علم روز با ضرر و زيان فراوان مواجه هستند. اگر زمينه مشاوره فني به كشاورزان به شيوه‌هاي مشورت‌هاي فني، وام‌هاي ارزان‌قيمت، توسعه دامداري‌هاي صنعتي و... لحاظ شود به اين ترتيب مي‌توان در زمينه كشاورزي به پيشرفت‌هاي اساسي دست يافت. امروزه فرش‌بافي، گليم‌بافي و صنعت چرم در كشور با نارسايي‌هاي فراواني همراه است. بنابراين اگر دولت در اين زمينه بسته حمايتي بلندمدت و ميان‌مدت طراحي كند به اين ترتيب مي‌توان به احياي وضعيت روستا‌هاي كشور اميدوار بود. شايان ذكراست، يكي ديگر از عوامل مهاجرت در كشور بحث خشكسالي يا مسائلي مانند زلزله است، بااين وجود در اين مهاجرت‌ها در واقع عوامل اقتصادي نقش مستقيم دارد و نبود فرصت‌هاي شغلي يا شكاف درآمد بين شهر و روستا باعث مهاجرت از روستاها به شهرها شده است. خشكسالي معضلي تهديد‌كننده براي جاي جاي كشور است، اما با اجراي تمهيدات لازم در مقابل خشكسالي مي‌توان اين معضل را مهار كرد.

برخي بر اين باور هستند كه با تمركز امكانات در كلان‌شهرها شانس دستيابي به شغل براي روستاييان نيز در شهرها افزايش مي‌يابد. با گسترش امكانات در جاي جاي كشور مي‌توان عوامل مهاجرت را كاهش داد؟

در گفت‌وگو با اكثر مهاجران، آنها تنها علت فرار از منطقه را بيكاري و كمبود امكانات عنوان مي‌كنند. دولت مي‌تواند با برنامه‌ريزي در اين زمينه، توسعه پايدار روستایي را سبب شود. اين اقدام روستاييان به دليل ناچاري است. اگر شرايط مساعد باشد بي‌شك آنها نيز اين نوع زندگي را انتخاب نمي‌كنند.

با توجه به اقدامات و راهكارهاي پيشنهادي آيا امكان بازگشت روستاييان به شهرها وجود دارد؟

هم‌اكنون در كشور جمعيت افراد در سنين بازنشستگي افزايش يافته است، در صورت اجراي تمهيدات و اختصاص امكانات به روستاها به نسبت مهاجرت معكوس به اين مناطق رخ خواهد داد. اما اين مهم زماني محقق مي‌شود كه امكانات مناسب در اختيار افراد قرار گيرد.

اين پيشنهادها اغلب در مرحله حرف و سخن مطلوب و اميدبخش است، اما در عمل هيچ اقدامي مشاهده نمي‌شود. پس اجراي اين برنامه‌ها در چه زماني انجام خواهد شد؟

زماني كه امكانات ما در روستاها به حد استاندارد برسد. هم‌اكنون در كشور روستاهايي وجود دارد كه با وجود 400 خانوار، هنوز از خانه بهداشت، راه آسفالت و... محروم هستند و در اين شرايط مهاجرت روستايي به شهر طبيعي است. با تمركز خدمات‌رساني در روستا مي‌توان درصدي قابل توجهي از مهاجرت‌ها را كاهش داد.

به نقل از روزنامه آرمان امروز - زهرا سليماني

موضوعات مرتبط : مهاجرت و فقر شهری   شهر و روستا    


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید