تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :303

تاریخ هنر ایران

 

اگر فرض شود که در دورانهای پیشین فلات ایران به صورت بیابان شوره‌زاری که ما امروز بدان آشنا هستیم نبوده بلکه در آن دریاهای داخلی متعددی وجود داشته و باتلاق‌هایی که معمولاً ذخیره‌هایی از حیوانات شکاری را تشکیل می داده اطراف آن دریاها را فرا گرفته بودند، آنگاه می‌توان چنین نتیجه گرفت که مردمانی در جوار آنها اقامت گزیده بوده و از طریق شکار و صیدماهی امرار معاش می‌کرده‌اند. این موجودات بشری در انواعی از چپرهای نی به شکل دالان‌هایی که مرکب از کمان‌های نیم‌دایره بوده و دهانه آنها تا حصیر مسدود می‌شده، می‌زیسته‌اند.
به طور یقین می‌دانیم که چنین ساختمان‌هایی از هزاره چهارم پیش از میلاد در بین‌النهرین متداول بوده است زیرا نمونه‌هایی از آن را روی استوانه‌هایی که متعلق به دوران اولیه قبل از خط و کتابت(Protolitteraire) است، مشاهده می‌نماییم.
در همین دوره کشاورزانی بوده‌اند که به اصطلاح آنها را «العبید» گویند و بین آنها پیشه‌وران و صنعت‌گرانی کمابیش وجود داشته‌اند زیرا به کار تهیه و ساختن آجر و استعمال قیر برای اندود ساختن کلبه‌های خود
به طوری که قابل نفوذ باران نباشد آشنایی داشته‌اند و مس نیز مورد استفاده آنها بوده است.
در طول دوران دو قرن که تاریخ مکتوب ایران در دست است، فتوحات مردم ایران در بلارد بیگانه و احیاناً غلبه بیگانگان(یونانی و عرب و ترک و تاتار) بر ایران، مردم این کشور را با هنرها و فنون ملل و اقوام دیگر آشنا ساخت و در فکر و ذوق و مشرب و مذهب ایشان تأثیرات بلیغ کرد.
روابط تجارتی شرق و غرب که فلات ایران به منزله پلی دو جهت جهان را به یکدیگر متصل می‌ساخت در تأثیر هنر و آداب ملل دیگر در این ملک عاملی مهم بود مخصوصاً در نقش و نگار و سبک بنائی ابنیه (معماری) و ضرب سکه و ساختن ظروف و ابزار و ادوات و آلات حرب و منسوجات و دیگر صنایع ظریف هنر بیگانگان با ذوق اصلی ایرانی آمیخته و آثار و مصنوعات مستقلی به وجود آورد که از آن مجموعاً به «هنر ایران» (L,Art de l, Iran) تعبیر می‌کنند.
در این مقال از آن دایرة وسیع تنها به شرح یک شعاع که عبارت از صنعت نقاشی و فن «تصویر» است می‌پردازیم و داستان تحول این هنر جمیل را از بدو این تاریخ طولانی تا زمان حاضر با جمال بیان می‌کنیم و به شاهکارها و آثار برجسته‌‌یی که از هر عصر و زمان باقی مانده اشاره می‌نماییم.
اعصار قبل از تاریخ
اطلاع ما از صنایع ساکنان فلات ایران در ادوار قبل از تاریخ مکتوب و مخصوصاً از بروز غریزه نقاشی در آنان به وسیله حفریاتی به دست آمده است که از قرن ۱۹ میلادی باستان‌شناسان در گوشه و کنار به عمل آورده و درکنار چشمه‌سارها و مسیر رودخانه‌ها هر جا را که محل تجمع انسانی گمان کرده‌اند گمانه‌ها زده و کشفیات نموده‌اند.
قدیمی‌ترین این حفاری‌ها در خوزستان در محل شوش قدیم(Susa) به عمل آمده، مصنوعات بشری که در آنجا کشف شد از قبیل ظروف سفالی و آلات و ادوات و حربه و سلاح بسیار بود و آنها گرچه بسیار شبیه به مصنوعات اقوام سکنه بین‌النهرین (سومری‌ها و بابلی‌های قدیم) بوده است ولی در همان حال تفاوت محسوسی بین آن هر دو مشاهده می‌شد و معلوم می‌کرد که این آثار نتیجه یک تمدن مخصوصی است که در سراسر فلات ایران در ادوار کهن قبل از هجوم طوایف آریایی (۱۵۰۰ق.م) و بعد از آن به اقتضای موهبت فطری و غریزه خدادادی بوجود آمده است.
مصنوعات و ظروف سفالی از قبیل جام و کاسه و دیگ می‌باشد که بر روی آنها به طول زمان و نسل بعد از نسل اشکال و نقوش هندسی رسم نموده و بعد از گذشت روزگاران به صور و اشکال نباتی و حیواتی رسیده. این نقوش هندسی هر یک نزد آنها معنی مخصوصی داشته و در واقع رمز اشیائی طبیعی مانند کوه و آب و چاه و مزرعه و امثال آن بوده که می‌خواسته‌اند آن چیزها را به این شکل‌ها مجسم سازند و در واقع این خطوط و اشکال نوعی خط تصویری (Pictography) به شمار می‌رود. و آنها را می‌توان کتب اولیه ایرانیان ما قبل تاریخ دانست. ( تاریخ صنایع ایران، دکتر کریستی ویلسن، ترجمه دکتر فریار، ۱۹)

ضمیمه اطلاعات



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید