تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :538

عدالت و شهر

در بحث رابطه عدالت و شهر باید ابتدا شهروند را بشناسیم و سپس به حقوق شهروندی بپردازیم. اگر حقوق بشر کامل تعریف شود، ما حقوق شهروندی را دارا خواهیم بود. در قانون اساسی مشروطه، حقوق شهروندی مطرح می‌شود. در قانون اساسی مشروطه حق تعرض به مسکن گرفته می‌شود اما در قانون اساسی جمهوری اسلامی بحث بیشتری می‌شود و دولت وظیفه پیدا می‌کند که نسبت به تامین مسکن هم اقدام کند و برای عدالت در فضاهای شهری این وظیفه نیز برای دولت تعیین می‌شود. حقوق یک شهروند و هر ساکن فضای شهری به‌ویژه گروه‌های آسیب‌پذیر این است: 1)مشارکت در فرآیند برنامه‌ریزی و مدیریت شهر 2)امنیت و رفاه جمعی 3)تامین مسکن 4) حمل‌ونقل همگانی ارزان 5) تضمین دسترسی به اطلاعات همگانی برای ساکنان شهر 6) دسترسی به فضای عمومی و زمین ذخیره برای نسل‌های آینده، این حقوق است که جلوی «استبداد فضا» را می‌گیرد و از فروش تراکم و عوارض جلوگیری می‌کند. بحث «حق به شهر» بازگوکننده همان عدالت جغرافیایی است. عدم وجود این عدالت، ایجاد چیزی می‌کند که من آن را «تله فضایی» می‌خوانم. فضا در شهر تجلی روابط اقتصادی و اجتماعی و زمینه آنهاست. تله فضایی در اینجا به شرایط جغرافیایی معینی گفته می‌شود که روابط اجتماعی و اقتصادی ویژه‌ای را بازتولید می‌کند. مثلا «تله فقر فضایی» مکانی است که سرمایه جغرافیایی آن به دلایل مالی و اجتماعی و به‌ویژه مدیریتی، ضعیف و فقیر شده است. در نقاط دورافتاده از کلانشهر و دارای استعداد طبیعی کمتر و یا ارتباط دورتر، بافت‌های فرسوده، داون تاون‌ها در کشورهای توسعه‌یافته و سکونت‌گاه‌های غیررسمی و پیرامونی شامل این تله‌های فضایی است که انسان‌های دارای حیات در آن را خرد می‌کند. در ایران ما در چندین تله فضایی فقر منطقه‌ای داریم. تله‌های فقر سازمانی و با برنامه در نقاط صنعتی نیز هستند. روستاها و شهرهای اطراف عسلویه، دچار همین تله فقرند که دچار آلودگی صنعتی شدید و فقر هستند. تله فقر منطقه مادر شهری: مانند سکونتگاه‌های غیررسمی (بافت‌های فرسوده) از جمله آنهاست؛ تله‌هایی که از آنها نمی توان خارج شد. تله دیگر تله اقتصاد نامولد است. شهر تهران به دلیل بهره‌مندی از برخی شرایط، ممکن است «حق بر توسعه» را در نقاط دیگر کمرنگ کند. برخی از تله‌های فضاهای شهری نیز درحال شکل‌گیری است و شامل شهرهای جدیدی می‌شود. نمونه خوب امروز آن شهرهای ساخته شده توسط پروژه مسکن مهر است. دولت احمدی‌نژاد 2میلیون واحد مسکن مهر ساخت که بدون هیچ امکانات رفاهی، مدرسه، امکانات زیرساختی و ارتباطی و امنیت ساخته شد. محدوده بافت فرسوده در ایران گسترده است. سکونت 10میلیون نفر در 5/2 میلیون مسکن در مناطق بافت فرسوده باید جدی‌تر گرفته شود. نباید حقوق شهروندی را به حقوق سیاسی تقلیل دهیم. نقض حق بر شهر در تهران به گونه‌ای است که با تعیین طرح تفصیلی شهر تهران سقف جمعیتی 13میلیون نفر تعیین شد که این مساله به دلیل تراکم‌فروشی به حقوق شهری مردم تهران ضربه زد. شهری شدن رانت را در اثر فروش عوارض می‌توان مشاهده کرد. حباب‌های قیمت مسکن به‌زودی ممکن است باعث سقوط اقتصادی کلانشهرها شود؛ چراکه ما اکنون 3/1 میلیون واحد مسکونی خالی داریم. این تعداد واحدها بیش از 8درصد خانه‌های استان تهران را شامل می‌شود. این میزان گسترش بازار دلالی مستغلات موجب ایجاد چرخه «شهری شدن رانت!» می‌شود. درآمدهای نفتی به‌علاوه رانت‌های موجود در گردش‌اند. کل صادرات صنایع تهران 1میلیارد دلار است ولی شهر سئول کره‌جنوبی تنها از کانال صنایع الکترونیکی خود سالانه 30میلیارددلار صادرات دارد. لذا شما برخلاف گفته دیوید هاروی به جای «شهری شدن سرمایه» شهری شدن «رانت» را دارید.

کمال اطهاری - به نقل از روزنامه آرمان امروز


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید