تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :2088

باز هم در باره ی فرآیند طراحی...

به طبیعت برگردیم: جانوران چگونه لانه و آشیانه ی خود را می سازند بدون این که از سوخت فسیلی و برق استفاده کنند؟

البته یکی از راه حل های آن ها مهاجرت و کوچ است که بخشی از ما انسان ها نیز بر حسب اقلیم و جغرافیا به شکل کوچ های افقی یا عمودی از آن تبعیت کرده بودیم تا خود را با تغییرات طبیعی وفق دهیم. اما با انسان یکجا نشین اجبارا تغییرات طبیعت را می بایست در خود ساختمان بوجود می آوردیم و گرمایش و سرمایش را به گونه ای مصنوعی تولید کنیم. با مطالعه ی معماری سنتی متوجه تمام این راه حل های اکولوژیکی می شویم... تا حمام شیخ بهائی که با سوخت دائمی گاز حاصل از فضولات شهری گرم می شده. این روزها مصوبه ای از طرف شورای اروپای متحد مصوب شده که اعضای خود را وامی دارد تا تمام ساختمان ها را تا سال 2020 تقریبا بی نیاز از مصرف انرژی بنماید. ساختمان های اداری تا سال 2018 و تمام ساختمان های دیگر، موجود یا جدید باید دارای گواهینامه و مدارک و سیستمی باشند که مصرف انرژی را تقریبا تا حد صفر کم کند. این مصوبه می نویسد:

"واحدهای مسکونی تک خانواده، مجتمع های مسکونی، اداری، مدارس و بیمارستان ها، هتل ها و رستوران ها، مراکز ورزشی و تجاری، " ، اضافه کنیم تاسیسات فرودگاهی و ایستگاه ها، باید دارای "محاسبه ی مصرف انرژی بر حسب تیپولوژی ساختمان های گوناگون، متفاوت و خاص باشند". یعنی "بنابر هوویت و شخصیت ویژه ی ساختمان و تقسیم بندی های درون آن، ظرفیت های حرارتی، عایق ها، گرمایش غیر عامل (پاسیف) عناصر سرمایش، پل های حرارتی، تاسیسات گرمازا، تولید آب گرم، تهویه هوا، روشنایی، جهت یابی ساختمان، سیستم های آفتابی غیر عامل، و محافظت خورشیدی" و غیره...

راستی، آیا نمی شود در سیستم آسانسورها و بجای وزنه تعادل سیستمی ساخت که مانند دینام یا سیستم انژکتور موتور اتومبیل، انرژی دینامیک را به برق تبدیل و وارد اکومولاتور کند؟

بازگشت به طبیعت و مطالعه آشیانه ولانه ها؛

کاستور. گویا نام بی مسمای سگ آبی بر آن گذاشته اند. او چرخش رودخانه را می بیند، درخت مناسب را انتخاب می کند و طوری آن را می جود که در عرض رودخانه بیفتد. زیر و زبر و دور و برش را پر می کند تا یک سد بسازد. این حوضچه از شدت آب می کاهد. او در این دریاچه ی کوچک لانه ی خود را طوری می سازد که روی کف رودخانه سفت شده و بخش فوقانی آن مانند یک تپه خاشاک معمولی از سطح آب بیرون بزند. اما درون تپه خالی است و کف آن از سطح آب حوضچه بالاتر و خشک است. ورودی این بطن خالی زیر آب بوده از نظر دشمنان طبیعی کاستور پنهان است. آقا و خانم کاستور مهندسان باهوشی هستند و قبل از این که شکارچیان آمریکای شمالی و کانادایی نسل آن ها براندازند چنین خانه و کاشانه ی هوشمندی برای خود می ساختند. هنگامی که درخت درست جایی می افتاد که باید، تمام خانواده هورا می کشیدند و با دمشان "کف" می زدند. هوا و اکسیژن هم به اندازه ی کافی به درون راه پیدا می کرد. شاید لوله ای هم برای بخاری بالای این تپه کار می گذاشتند اما در آن صورت خانه ی آن ها لو می رفت.

آشیانه ی کلاغ و لک لک

چه تفاوت هایی میان این دو آشیانه می توان یافت و چرا؟ طبعتا کلاغ و بچه هایش آنقدر کوچک و سبک هستند که می توانند آشیانه را نوک شاخه های درخت بسازند جایی که گربه و سمور به آن نرسند. آن ها مانند کبوترها بچه هایشان را تنها می گذارند. اما لک لک با آن هیبتش مجبور است لانه هایش را جای سفت بسازد. اما آن را طوری می سازد که فقط از بالا و از آسمان به آن دسترسی ممکن باشد. نخست این که یکی از جفت های لک لک همیشه در لانه حضور داشته و نوک بلند و تیزش سلاح مناسبی برای دفاع می باشد. دوم این که قطر آشیانه بسیار زیاد است و گذشتن از روی آن همه شاخه های نوک تیز حتی مار را هم منصرف می کند چه برسد به سمور و گربه یا شغال.

مورچه ها هم حفره هایی سربالایی درست می کنند تا وقتی لانه ی آن ها از آب پر می شود در این حفره ها هوا باقی بماند و آن ها خفه نشوند. در دوران میلیون سال پیش هنگامی که هوا پر از انیدرید کربن و بسیار گرم و مرطوب بود، کار مرجان ها جذب انیدرید کربن بود. این هم نمایشی از این است که طبیعت رفتاری هوشمندانه دارد.

اما لاک پشت چی که لانه اش را با خودش حمل می کند. آیا زیر لاک یک ایر بگ دارد که از پختن گوشت نرمش زیر آفتاب جلوگیری کند؟ این ها و باقی داستان های طبیعی.

آیا گنبد دو جداره ی آب انبار یزد از همین نمونه ی طبیعی ایده نگرفته؟ که فعلا متاسفانه لای آن را به گود زورخانه تبدیل کرده اند. به هر حال، فرایند تولید و مصرف انرژی را سرلوحه ی کار قرار دهیم و طراحی ساختمان را بر اساس آن شکل بدهیم. یک طراحی که به چیلر های فعلی نیاز نداشته باشد. که زمستان به مرکز حرارتی گازی و گازوئیلی یا برقی نیاز نداشته باشد. سوخت فسیلی ما را در فکر کردن و یافتن راه حل بسیار تنبل و خود خواه و بی ملاحظه کرده. کلید میزنیم اطاق روشن می شود. دکمه فشار می دهیم گاز روشن می شود. شیر آب را می پیچانیم آب داغ روان می شود. برای داشتن معادل همین رفاه، انسان قرون گذشته به 200 برده نیاز داشت که شب و روز برایش کار کنند.

فرخ باور

عضو مرتبط : فرخ باور  


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید