تاریخ آخرین ویرایش : شنبه،10-9-1397
تعداد بازدید :95

منظر فرهنگی باغ‌های بومی، چالش‌ها و راهکارها بررسی موردی باغستان سنتی قزوین

     باغ‌های بومی، عرصه‌های طبیعی شهرها و نمایانگر تعامل هوشمندانه انسان و محیط محسوب می‌شوند. این باغ‌ها در شهرهای واقع در منطقه حاشیه کویر مانند شهر قزوین که واقع در میان کوهپایه البرز و دشت کویر است به شکل مهار سیلاب رودخانه‌ها و استفاده از خاک رسوبی پهنه یکپارچه‌ای به گرد شهر شکل داده‌اند. این باغ‌ها به عنوان عناصر طبیعی در ساختار شهرهای ایران بویژه در اقلیم گرم و خشک، فرهنگ باغبانی بومی ایران را به نمایش می‌گذارند. این عرصه‌ها با مدرنیزاسیون کشاورزی ایران پس از سال 1342 و اصلاحات ارضی و تغییر سبک زندگی و با تضعیف ساختار درونی از یک سو و گسترش شهرها و مراکز صنعتی مورد تهدید قرار گرفته و کارایی پیشین خود را از دست داده‌اند.

    باغستان سنتی شهر قزوین، تعامل خردمندانه مردم با محیط طبیعی و مدیریت هوشمندانه آب برای امرار معاش در طول تاریخ این شهر را به نمایش می‌گذارد. باغستان به روش کشت مختلط و آبیاری به شیوه غرقابی در فصل زمستان و بهار توانسته است موانع محیطی همانند سیلاب رودخانه‌های فصلی را به منابع جهت آبیاری تبدیل و با گونه‌های درختان بومی مقاوم در برابر اقلیم سخت در طول تاریخ محصولات با ارزشی همانند پسته و بادام، انگور و زردآلو تولید کند.

    امروزه کم آبی رودخانه‌های فصلی، خشکسالی، تخریب بخش‌های وسیعی از باغستان متاثر از طرح‌های بالادست و حضور نامطلوب خدمات و تاسیسات شهری در باغستان و نیز تغییر مالکیت‌ها و وجود ورثه متعدد، تضعیف مدیریت سنتی و نظام باغبانی بومی و رها شدگی و ناامنی از جمله چالش‌های عمده باغستان است. بی‌برنامگی و سوءمدیریت سازمان‌های مربوطه بر مشکلات باغستان سنتی افزوده‌است.

     حفاظت از باغستان سنتی می‌بایست با شناسایی کلیه عوامل و خصیصه های انسانی، طبیعی و مصنوع به شکل میان مرتبط و به هم پیوسته صورت گیرد. این عوامل در شکل اولیه خود بر حیات یکدیگر تاثیر گزار بوده و به شکل مجرد پدید نیامده اند. بدین ترتیب برای ادامة حیات نیز باید به شکل یکپارچه همانند اعضای یک پیکرة واحد مورد مطالعه و حفاظت قرار گیرند. درک جامع و مشترک از باغستان سنتی از سوی همه ذی نفعان، مشارکت کامل جامعه محلی، باغداران و سازمان‌های مربوطه، اختصاص منابع لازم، ظرفیت‌سازی و توصیف مسئولانه و شفاف شیوه عملکرد سیستم مدیریتی از جمله راهبردها و راهکارهای حفاظتی باغستان سنتی  است.

مهندس بتول صحراکاران

                                                                                   مهندس المیرا بیات

 



نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید