Error parsing XSLT file: \xslt\ammiBreadCrumb.xslt تاریخ آخرین ویرایش : دوشنبه،19-4-1396
تعداد بازدید :609

وضع قوانین سختگیرانه برای محیط‌زیست

محمد درویش*

سخن خرداد ماه - زمانی افراد عکس گرفتن با لاشه حیوانات را نشانه قهرمانی و مردانگی می دانستند که خوشبختانه امروزه از آن خبری نیست. روزگاری حفاظت و حمایت از محیط زیست برآمده از احساسات بود، اما اکنون آن‌چنان عرصه های طبیعی در شرایط بحرانی به سر می برند که اگر نتوانیم جلوی تخلفات زیست‌محیطی را بگیریم، ضربه مهلکی به کشورمان وارد می شود که متاسفانه غیر قابل جبران هم هست. برای مثال سالانه به علت آلودگی ۱۰ هزار و۲۰۰ میلیارد تومان صرف وارد کردن داروهای ضد سرطان می شود، در حالی که بودجه سازمان محیط زیست از این رقم بسیار پایین تر است؛ سازمانی که اگر به ‌درستی به وظایفش عمل می‌کرد، الان گرفتار معضل سرطان نبودیم. اکوسیستم و از جمله حیات وحش، یک مجموعه به‌ هم پیوسته است و آسیب یکی از اجزای آن معادل آسیب دیدن کلیت آن است؛ آسیبی که برای ما نه تنها جسمی که روانی نیز خواهد بود. بنابراین باید از چند طریق با تخلفات محیط زیستی مقابله کرد و برای آن راه حل داشت. برای مثال باید قوانین سختگیرانه و بازدارنده اعمال شود، ظرفیت‌سازی فرهنگی توسط رسانه ها به ویژه صدا و سیما انجام شود و بحث ریشه‌ای و مهم‌تر آموزش و پرورش مورد توجه واقع شود، چرا که ما باید به سمت حمایت از مکتب مدرسه طبیعت برویم و نسلی را پرورش بدهیم که برخوردار از فهم اکولوژیک و سواد محیط زیستی باشند، ‌‌چون کار مهم ما در حال حاضر کار کردن روی خشت اول یعنی آموزش و شکل دادن به شخصیت انسان‌ها از کودکی است. از این جهت مدارس جامع محیط ‌زیستی را راه‌ اندازی کردیم تا نسلی پرورش یابد که احترام به طبیعت را همچون یک فضیلت اخلاقی غیرقابل معامله بداند.

به نفع اشتغال از محیط‌زیست نگذریم

برای کاهش تخلفات محیط زیستی باید فرهنگسازی صورت گیرد که مهم‌ترین شکل فرهنگسازی، تحول در نظام آموزش و پرورش کشور است. همچنین می توان با ساخت برنامه های جذاب در رسانه های ملی، برنامه‌های گفت‌وگومحور در رادیو و تلاش رکن چهارم دموکراسی یعنی مطبوعات در کاهش تخلفات زیست‌محیطی گام برداشت، چراکه عده ای بر این باور هستند که قوانین مقابله با تخلفات زیست محیطی بازدارنده نیستند. باید گفت که موضوعات محیط زیستی اغلب موضوعات جدیدی هستند و به همین دلیل به ذهن قانونگذار نرسیده اند، اما عمده ماجرا برمی گردد به اینکه ما معمولا ملاحظات محیط زیستی را به دلیل مصلحت های اقتصادی و اشتغال حفظ کرده ایم و همواره سعیمان بر آن بوده که به نفع اشتغال از محیط زیست بگذریم. در نتیجه حاصل آن سهل انگاری و آسان گیری است، تا جایی که وقتی به بحران جدی بر می‌خوریم، می خواهیم که جبران مافات کنیم، در حالی که در اغلب موارد مانند دریاچه ارومیه، دریاچه بختگان، دریاچه های خوزستان، ‌دریاچه سد میناب و پایاب رودخانه اطلس واقعا نمی توانیم خسارت ها را جبران کنیم.

تخریب ساخت‌وسازها در محیط زیست

متاسفانه گاهی اوقات در فعالیت برخی کارگاه ها و کارخانه ها به علت تخلفات زیست محیطی وقفه می افتد، در حالی که پس از مدتی دوباره شروع به فعالیت می کنند و تخلفاتشان همچنان ادامه دارد. این در حالی است که در مورد اغلب کارگاه ها و کارخانه هایی که ساخته می شوند، ارزیابی محیط‌زیستی صورت می گیرد، ‌اما متاسفانه هیچ مکانیزمی برای پایش ارزیابی آنها وجود ندارد. تا زمانی که این مکانیزم تعریف نشود و در واقع یک نهاد مستقل بی طرف مسئولیت نظارت بر حسن اجرای آن ارزیابی محیط زیستی را بر عهده نگیرد، شاهد تخلفاتی از این جنس هستیم. بنابراین در راستای جلوگیری از فعالیت  واحدهای آلاینده و مزاحم که موجب آلودگی هوای منطقه و تهدید علیه بهداشت عمومی می شوند، باید پایش مستمر، دوره ای و در صورت لزوم پیگیری حقوقی تخلف زیست محیطی این کارگاه ها و کارخانه ها در دستور کار سازمان متولی قرار گیرد تا با پیگیری به صورت کامل تخلف ها ریشه کن شوند. همچنین حاشیه شهرها به علت آنکه قیمت ها افزایش پیدا می کنند، به شدت مورد تعرض ساخت و ساز است که این هم به نوبه خود یک تخلف زیست محیطی است. برای مثال از اطراف تهران گرفته تا اراضی جنگلی بسیار مرغوب گرگان، یعنی منطقه ناهارخوران شاهد ماجرای ساخت‌وساز بی‌رویه هستند. بنابراین باید در چنین مواقع نهادهای قدرتمند وارد عمل شوند، یعنی دستگاه منابع طبیعی متولی این ماجراست. همچنین سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور باید با قدرت عمل کند و اجازه این ساخت‌وسازها را ندهد و اگر افرادی این ساخت‌وسازها را انجام دادند، باید بلافاصله اقدام به تخریب آنها بکنند، چرا که هیچ شخصی حق ندارد سرخود تغییر کاربری بدهد. با وجود این، یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش نرخ فرسایش خاک و ضریب هرزآب، تغییر کاربری است. این در حالی است که اراضی جنگلی به اراضی کشاورزی تبدیل شده و اراضی کشاورزی نیز به سکونتگاه مبدل شده اند. در حالی که ما در اغلب مناطق شهری زمین به اندازه کافی برای مسکن و ساخت و ساز داریم، به طوری که هیچ نیازی نیست اراضی کشاورزی مرغوب را تبدیل به مناطق مسکونی کنیم.

سامانه ۱۵۴۰ برای اعلام تخلفات زیست محیطی

باید همه به محیط زیست احترام بگذارند و جلوی تخلفاتی را که صدمه به محیط‌زیست می زنند بگیرند. بنابراین با مشارکت های مردمی به مقدار قابل ملاحظه‌ای می توان جلوی تخلفات زیست‌محیطی را گرفت، آن‌چنان که شهروندان می توانند تخلفات زیست محیطی را با تماس رایگان به سامانه ۱۵۴۰ سازمان حفاظت از محیط زیست که در هر ۳۱ استان فعال است، گزارش دهند تا بلافاصله تخلفات مورد بررسی و رسیدگی قرار گیرد. با وجود این، افرادی که مرتکب تخلفات محیط زیستی می شوند، به قوه قضائیه معرفی می شوند و دادگاه تخلف آنها را بررسی می کند و اگر برای بار اول یا به تعداد دفعات مختلف، تخلفات زیست محیطی داشته باشند متناسب با مواد قانونی، مجازاتی را برای آنها وضع می کند که از سه ماه حبس شروع شده و به حبس های طولانی مدت منجر می شود. در صورت تکرار تخلفات محیط زیستی بر اساس تبصره سه ماده ۶۶ آیین دادرسی، تشکل های مردم نهاد محیط زیستی می توانند علیه یک تخریب غیر قابل جبران محیط زیستی مانند آلودگی هوا یا آلودگی منابع آب و خاک اعلام جرم کنند و دادستان موظف است که به این ماجرا رسیدگی کند.

* کارشناس و فعال محیط زیست

موضوعات مرتبط : محیط زیست   سخن ماه    


نظرات:

برای ارسال نظر جدید ابتدا باید وارد سایت شوید